Arandjelovac – Istorija grada, turizam, slike i korisne adrese i telefoni

0

Geografski položaj

Leži u središtu Šumadije, u podnožju planine Bukulje, na nadmorskoj visini od 250 metara. Najveći deo grada nalazi se na terasi koja se proteže uz levu obalu Kubrušnice.

Saobraćaj

Aranđelovac je karakteristično izduženo drumsko naselje. Ima železničku, autobusku vezu sa Beogradom, Mladenovcem, Kragujevcem, Topolom i drugim mestima u okolini.

Istorija Arandjelovca

Arandjelovac u srednjem veku

Ne može se pouzdano utvrditi otkada datiraju prva naselja na području današnjeg Aranđelovca, ali se na osnovu nekih nalazišta može zaključiti da je ovaj kraj bio naseljen još u preistorijsko doba. Na severoistočnoj strani otkrivena je na brdu Risovači pećina s nalazištem iz paleolitske epohe. Mnogi podaci govore da je ovaj kraj bio naseljen i u rimskom periodu. O okolini današnjeg Aranđelovca ima dosta podataka za period srednjeg veka. U doba despota Stevana Lazarevića i Đurđa Brankovića Jasenica je ulazila u središnje oblasti srpske srednjevekovne države. Poslednji srpski despot Pavle Bakić imao je dvorac na Venčacu, u kome je živeo pre nego što je emigrirao u Ugarsku oko 1515. ili 1522. godine. Za vreme turske vladavine ratna pustošenja i seobe učinili su da je ovaj kraj davao utisak skoro pogpune pustoši.

Aradjelovac za vreme Turaka

Aranđelovac se prvobitno zvao Vrbica. Ovo selo je u početku austsrijske okupacije 1718. godine zabeleženo u kragujevačkom distriktu kao nenaseljeno mesto, a 1735. godine kao „šanac” Vrbica s 50 domova, tj. mesto čiji su stanovnici vršili pomoćne vojne službe. Pod austrijskom upravom život njegovih stanovnika bio je organizovan na vojničkoj osnovi. Uoči prvog ustanka u ovom kraju krstarile su brojne hajdučke čete, kojih je bilo sve više što se turski teror povećavao. Najneposrednije pripreme za prvi srpski ustanak počele su u Orašcu i Krćevcu, dakle, u blizini Vrbice, Za vreme prvog ustanka, u mnogim borbama i na raznim bojišgima, ovaj kraj dao je znatan broj istaknutih ličnosti, I u drugom ustanku stanovništvo ovoga kraja uzelo je učešće u borbama protiv Turaka.

Arandjelovac za vreme kneza Miloša Obrenovića

Osnivanje Aranđelovca, koji je prvobitno nosio naziv Vrbica, otpočelo je 1837. godine. Tada je knez Miloš Obrenović naredio da se selo Vrbica ušori, posle čega je došlo do njegovog naseljavanja seljacima, zanatlijama i trgovcima iz susednih sela. Kada je knez Miloš po drugi put došao na čelo Srbije, izdao je 1859. godine pismeni dekret o promeni imena Vrbice u varošicu Aranđelovac. Kasnije Aranđelovac sve više napreduje.

Knez Mihailo podiže i zgradu „Staro zdanje”, odmaralište za svoju dinastiju. Aranđelovac postaje središte vlasti jaseničkog sreza.

arandjelovac slike

Godine 1872. dobija poštu – telegrafsku stanicu. Uoči drugog srpsko-turskog rata 1877. godine izbila je takozvana topolska buna, koja je bila takođe vezana za Aranđelovac i okolinu. Kao i u ranijim ratovima stanovnici aranđelovačkog kraja učestvovali su u balkanskom i prvom svetskom ratu. Iako nije bio u središtu borbi, značaj Aranđelovca za vreme čuvene kolubarske bitke nije bio mali. U Aranđelovcu i selu Darosavi nalazili su se magacini municije i hrane. U znak sećanja na žrtve tokom prvog svetskog rata u Aranđelovcu je podignuta spomen kosturnica palima u ratu. Između dva svetska rata u Aranđelovcu je bio znatan radnički pokret. Početkom 1920. godine došlo je do osnivanja mesne organizacije Komunističke partije. Zbog teških uslova rada i malih nadnica dolazilo je do čestih radničkih štrajkova.

Arandjelovac za vreme Drugog svetskog rata

Od prvih dana okupacije 1941. godine pa sve do svršetka drugog svetskog rata stanovništvo Aranđelovca i okoline uporno se borilo protiv okupatora. Već 1. jula 1941. šdine u selu Gornja Trešnjevica formiran je Prvi šumadijski NOP odred. U Aranđelovcu je 14. jula 1941. godine održan prvi sastanak Glavnog štaba NOP odreda za Srbiju na kome je doneta odluka i stvoren plan o učvršćenju postojećih i formiranju novih partizanskih odreda. Noću 22/23. avgusta 1941. godine delovi Prvog šumadijskog NOP odreda izvršili su napad na železničku stanicu u Aranđelovcu i uništili uređaje na njoj. Kroz prve značajne akcije došlo je i do stvaranja prvih narodnooslobodilačkih odbora na terenu okoline Aranđelovca. Žestoke borbe za konačno oslobođenje Aranđelovca počele su 18. septembra 1944. godine. Sutradan, 19. septembra 1944. godine, združeni krajiški i šumadijski partizani, i pored upornog neprijateljskog otpora, oslobodili su Aranđelovac.

Privreda Arandjelovca nakon Drugog svetskog rata

Posle oslobođenja privreda Aranđelovca i okoline počela je brzim tempom da se razvija. Pored velike fabrike elektroporcelana, u Aranđelovcu se nalazi niz većih i manjih industrijskih i rudarskih preduzeća: preduzeće „Bukovik”, koje se bavi eksploatacijom vatrostalnih glina, fabrika šamota, fabrika staklenih boca, rudnici i industrija mermera i granita „Venčac”, rudnik mrkog uglja „Orašac”, preduzeće za proizvodnju kreča, cigle, crepa itd. Posle oslobođenja uloženi su veliki napori na podizanju poljoprivrede, voćarstva i vinogradarstva. Lozno-voćni rasadnik u Aranđelovcu, osnovan još 1903. godine, jedan je od najboljih u užoj Srbiji.

Kulturno-istorijski spomenici

Od kulturno-istorijskih spomenika u ovome kraju treba pomenuti staru crkvu sv. Arhanđela koja se nalazi ispod Venčaca, a koja je sagrađena sredinom XV veka. U selu Bukoviku nalazi se crkva koja potiče iz nemanjićkog perioda. Za vreme turske vladavine podignuta je u selu Darosavi primigivna crkva brvnara. U selu Tuležu, gde je 1942. godine vođena krvava borba protiv Nemaca, podignut je spomenik palim borcima. Na Bukulji se nalazi spomenik žrtvama u narodnooslobodilačkom ratu.

Turizam

Aranđelovac je sa svojom okolinom interesantan i kao turističko mesto.

Za smeštaj putnika u gradu ima nekoliko hotela i restorana. Hotel „Šumadija” ima 300 ležaja, potpuno komforan uređaj – saloni, sala, restoran, centralno grejanje. Pored njega postoje hoteli „Beograd” i „Staro Zdanje” koje ima moderno uređen bar. Na vrhu Bukulje nalaze se turistički i planinarski dom.

U podnožju šumovite planine Bukulje, na nadmorskoj visini od 270 m., leži Bukovička banja, čija voda spada u naše najpoznatije kiseljake. Zbog svog lepog položaja Banja je i odlično klimatsko mesto. Zapadno od Aranđelovca nalazi se šumovita planina Bukulja koja obiluje mnogobrojnim manjim potocima. Ona je dobro posećeno turističko izletište; na njoj se nalazi lep turistički dom. U neposrednoj blizini Aranđelovca prostire se planina Venčac na kojoj se nalazi rudnik mermera, svojim kvalitetom poznat i u inostranstvu.

Na 12 km. od Aranđelovca nalazi se Topola, nekadašnja prestonica Karađorđa Petrovića. Na vrhu Oplenca podignuta je crkva, koja zbog lepog položaja i skladne arhitekture dominira okolinom. Crkva je stavljena pod zaštitu države i pretvorena u muzej. U susednom selu Orašcu podignut je prvi srpski ustanak pod vođstvom Karađorđa. Pećina Risovača, koja se nalazi na periferiji Aranđelovca, predstavlja jedno od prvih naselja pračoveka u Orbiji. U neposrednoj blizini ove pećine nalazi se otvor druge pećine, čiji se hodnik pruža u jugoistočnom pravcu. I kao prirodna retkost i kao bogato nalazište kulture pračoveka, pećina na Risovači privlačna je ne samo za naučnike već i za ostale posetioce.

Broj stanovnika

Prema popisu iz 2002 grad Arandjelovac imao je 24.309 stanovnika. Prema popisu iz iste godine opština Arandjelovac imala je 48.129 stanovnika.

Udaljenost Arandjelovca od pojedinih mesta u Srbiji

Beograd: 75km
Čačak: 70km
Smederevo: 69km
Svilajnac: 64km
Obrenovac: 65km
Kraljevo: 97km
Topola: 14km

Pošta

Adresa: Ilije Garašanina 28, Aranđelovac
Kontakt telefon: 034 724 123
Radno vreme: 07.00-19.00
Poštanski broj: 34300

Autobuska stanica

Adresa: Kneza Mihaila BB
Kontakt telefon: 034 726 240

Dom zdravlja

Adresa: Kralja Petra I 62
Kontakt telefon: 034 712 866

Opština Arandjelovac

Adresa: Venac slobode 10
Kontakt telefon: 034 710 100

Karta – Google mapa

Akva park “Izvor” Arandjelovac

Galerija slika Arandjelovca



Share.

Leave A Reply