Arilje – Istorija grada, slike, život i korisne adrese i telefoni

0

Geografski položaj

Arilje leži na putu između Užičke Požege i Ivanjice, na ušću Rzava u Moravicu, na nadmorskoj visini od 349 metara. Opkoljeno je šumovitim brežuljcima i voćnjacima i svojim prirodnim lepotama pruža uslove za prijatan odmor i razonodu.

Opština Arilje obuhvata teritoriju od preko 39.000 hektara zemljišta od čega na obradivu površinu otpada oko 16.000. Pod voćnjacima je oko 3.000 hektara.

Opština ima 21 selo, a centar opštine je Arilje. Ariljska opština graniči se sa požeškim, zlatarskim, zlatiborskim, moravičkim i dragačevskim krajem.

Nadmorska visina opštine kreće se između 350 i 800 metara. U njenom jugoistočnom delu visine se kreću od 700 do 1.200 metara. Severoistočni kraj ispunjen je blagim padinama i ima povoljne uslove za intenzivno obrađivanje zemljišta. Najplodnije delove opštine čine rečne doline Moravice i Rzava.

Saobraćaj

Ima nekoliko direktnih autobuskih veza s Beogradom preko Požege, Čačka, Gornjeg Milanovca kao i česte lokalne veze s Požegom, gde je i železnička stanica uskog koloseka.

Istorijat

U planinskom delu između Arilja i Čačka pronađeni su tragovi ilirskih grobova kao i jedan rimski bunar. Preko Arilja kroz izvorišnu oblast Moravice išao je rimski put prema Sjenici. U srednjem veku pominje se ovaj kraj kao „Župa Moravica”. Sava Nemanjić je prilikom organizaciJe Srpske • crkve osnovao episkopiju u crkvi svetog Ahilija 1219. godine sa sedištem u Moravicama (sadašnjem Arilju koje je dobilo ime po svetom Ahiliju) s prvim episkopom Merkurijem. Na temeljima stare crkve kraljevi Dragutin i Milutin podigli su krajem XIII veka (1296) današnju crkvu koja je bogata dobro očuvanim freskama. Kasiije je ariljska episkopija podignuta na stepen mitropolije, jer se u povelji čelnika Radiča 1433. godine pominje ariljski mitropolit Kir Marko.

Arilje je u XII veku opustošeno od Turaka, a u VIII veku lonovo je oživelo kao sedište mitropolije. Za vreme prvog ustanka turski spahija toga kraja, Ordaga, nameravao je da spali crkvu u Arilju, ali su ga u tome sprečili ustanici. Crkvu u Arilju obnovio je posle drugog ustanka serdar Rujna Jovan Mićić, koji je u Arilju imao svoj konak, a čiji se grob i danas nalazi kraj ove crkve.

Godine 1880. Arilje je proglašeno za varošicu i otada u njemu jača trgovina i zanatstvo. U Arilju je 1892. godine formirana jedna od prvih socijalističkih organizacija u vom delu Srbije tzv. „Radničko društvo”. Među osnivačima oeog društva bili su: Vasa Pelagić i Dragaša Lapčević. Godine 1914. u Arilju je 0snovana i crva sindikalna orgaiizacija od 10 članova i prva ćelija socijalno-demokratske partije za srez ariljski.

Po slomu kraljevine Jugoslavije u Arilju se pod rukovodstvom Komunističke partije (sreskog komiteta u Arilju) stvaraju borbene grupe čija se aktivnost sastojala pretežno u sakupljanju oružja i pripremama za dizanje ustanka u ovom kraju. Na brdu Ostrešu, u selu Grivskoj, pod rukovodstvom narodnog heroja Stevana Čolovića, rodom iz sela Radobuđe, formirana je 1. avgusta 1941. godine Ariljska četa Užičkog narodno-oslobodilačkog partizanskog odreda. Posle oštre borbe Ariljska četa je 22. avgusta 1941. godine zauzela Arilje. Ariljska četa kasnije je prerasla u Ariljski partizanski bataljon koji je sačinjavao 600 dobro naoružanih boraca.

Krajem avgusta 1941. godine na velikom zboru građana izabran je u Arilju, na tada oslobođenoj teritoriji, Mesni narodnooslobodilački odbor koji je bio jedan od prvih u Srbiji. Varošicu su konačno oslobodile 3. decembra 1944. godine jedinice 25 udarne divicije narodnooslobodilačke vojske.

Svi događaji novije istorije u ovom kraju obeleženi su spomenicima i spomen pločama; piramidom u spomen osnivanja prve partizanske čete; spomen kuća Stevana Čolovića u Radobuđi i spomen česma njegovim zemljacima; spomen ploča u obliku pečata na zgradi sedišta prvog Mesnog narodnooslobodilačkog odbora; spomenik revolucionarima 1941—45. godine s figurom koja simboliše borca koji poziva na ustanak. Spomen kosturnica u Parku heroja podseća na pet narodnih heroja i na više od 570 poginulih boraca koje je dao ovaj kraj.

Privredni razvoj Arilja posle Drugog svetskog rata

Posle oslobođenja došlo je do značajnog privrednog i društvenog razvitka Arilja. Poljoprivreda, zanatstvo i trgovina nisu više jedine privredne grane u ovom ranije inače zaostalom privrednom području. Industrija je dobila svoje mesto. Varošica Arilje (poznata kao lepa i čista još pre rata, kada je dobila vodovod i kanalizaciju) razvija se danas prema utvrđenom urbanističkom planu u industrijsko-turistički gradić.

Godine 1953. Arilje je dobilo i električno osvetljenje a otada do danas elektrificiran je i veći broj sela u okolini. Sada se elektro vodovi pružaju i prema udaljenim selima. Zanimljiv je kružni put četvrtog reda kojim se, polazeći iz Arilja mogu obići sva naseljena i značajna mesta opštine.

Poljoprivreda

Ariljski kraj je poznat po voću. U njemu rađa odlična jabuka „budimka” i sve vrste šljiva. U novije vreme „budimka” se sve više zamenjuje jabukama delišes i jonatan, Od šljiva se pravi čuvena Ariljska šljivovica i Užička klekovača. Ariljska pijaca preko cele letnje sezone obiluje svim vrstama sitnog i šumskog voća, počev od šumskih jagoda i kupina do trešanja, višanja, malina, šljiva, jabuka, oraha, krušaka itd. Pijaca je bogata i mlekom i mlečnim proizvodima, jajima, živinom, povrćem, a i sitnom stokom itd.

Turizam

Arilje i njegova okolina vrlo su zanimljivi i po prirodnim lepotama Samo Arilje izdignuto je na omanjem platou na samom ušću reka koje su dekorisane žbunastim zelenilom, a njihove obale pune su prirodnih peskovitih plaža u neposrednoj okolini Arilja. Na dva kilometra uzvodno uz Rzav nalazi se izletište i odmaralište „Mlinarev san”, na samoj reci na kojoj se izgrađuje jezero i plaža. Interesantni su kanjoni Velikog i Malog Rzava, Visočka banja, Gradina, s malom crkvom na stenama, Dobračka klisura i manastiri, Brekovo s crkvom, Golubac obrastao mladom šumom, cela dolina Moravice itd.

Odmaralište „Mlinarev san” ima kapacitet za smeštaj 80 gostiju u sobama i udobnim šatorima u letnjoj sezoni. Putem turističkih kredita poslednjih godina obezbeđeno je 150 ležaja u privatnom sektoru, dok su kapaciteti za ishranu gostiju znatno veći. Poznata je domaća kuhinja sa raznim ariljskim specijalitetima.

Arilje je u neposrednoj blizini Ivanjice, Gojile, Priličkog kiseljaka. Arilje i Ivanjica zajedno predstavljaju jednu prirodnu i turističku celinu. Modernizacija puta i regulacija Moravice od Požege preko Arilja do Ivanjice, učiniće da će ova dolina Moravice postata još značajnije turističko područje.

Ribolov

Na ovom području dosta je razvijen sportski ribolov. Mali Rzav, od izvora pod Mučnjom pa do ušća u Veliki Rzav kod Rodobuđe, obiluje potočkom pastrmom, a ima i crne pastrmke. Najpogodnije lovište je u selu Visokoj. Potočna pastrmka živi i u Velikom Rzavu, zatim u reci Panjici, koja izvire ispod sela Bjeluše i uliva se u Moravicu kod Klisure (Kaluđerska vodenica u Rzavu i Moravici ima dosta „Mrene, krkuše, klena”. A u Moravici na toku pored Arilja sve je češći ulov primeraka soma do 10 kg težine.

Šumski lov

Na nadmorskoj visini iznad 1.000 metara postoje izvanredni uslovi za takozvani šumski lov, naročito na planinama Golubac, Latvička planina, Šuplja Jela, i na drugima. Ovi predeli bogati su: zečevima, lisicama, vukovima, kunama, jarebicama. Jarebice kamenjarke žive u velikom broju i privlače pažnju lovaca. Ima i fazana kao i košuta, divljih svinja u manjem broju. U zimskim danima pojavljuje se u dolini Moravice i veliki broj divljih patki. Lovačka organizacija zbog toga je vrlo razvijena i broji preko 1.000 aktivnih članova.

Kultura

U toku turističke sezone vrlo je živ kulturni život. Dom kulture organizuje svake godine gostovanje umetničkih grupa s interesantnim programom. Repertoar bioskopa je vrlo bogat. Postoji i baštenska muzika, priređuju se igranke i druge zabave.

Sport

U ovoj varošici vrlo je razvijen sportski život. Na lepom i prostornom stadionu tokom cele godine odvijaju se sportska takmičenja, koja se otvaraju Pionirskom olimpijadom svake godine 25. maja.

Broj stanovnika

Prema popisu iz 2002 grad Arilje imao je 6.744 stanovnika. Prema popisu iz iste godine opština Arilje imala je 19.784 stanovnika.

Udaljenost Arilja od pojedinih gradova u Srbiji

Kilometraža

Beograd: 177km
Čačak: 40km
Požega: 16km
Valjevo: 87km
Niš: 246km
Ivanjica: 28km
Novi Sad: 247km

Pošta

Adresa: Svetog Ahilija 35, Arilje
Kontakt telefon: 031 891 550
Radno vreme: 08.00 – 19.00
Poštanski broj: 31230

Autobuska stanica

Adresa: Trg bratstva jedinstva bb
Kontakt telefon: 031 891 475

Dom zdravlja

Adresa: Vojvode Mišića 26, 31230 Arilje
Kontakt telefon: 031 891 121

Opština Arilje

Adresa: Svetog Ahilija 53
Kontakt telefon: 031 891 171

Karta – Google mapa

Galerija slika Arilja



Share.

Leave A Reply